Küresel teknoloji hisseleri zaman zaman baskı altında kalırken, Çin’de AI talebi ve ihracat kısıtlamaları endişeleriyle birlikte hisseler son zamanlarda keskin bir düşüş yaşadı. Yapay zeka ve yarı iletken liderlerinin yer aldığı STAR50 endeksi, dört ay içinde yüzde 40 oranında bir değer kaybı yaşadı ve yaklaşık 480 milyar dolarlık piyasa değeri buharlaştı. Bu durum, dünya piyasaları için kötü bir işaret olurken, Çin’in tasarruf sahiplerini hisse senetlerine yönlendirme çabalarını da baltalıyor.
Son iki yıllık yükselişi sona erdiren bu düşüş, ekonomik teşvik vaatlerinin hisse senedi fiyatlarını artırdığı döneme de bir son verdi. Ayrıca, Pekin’in uzun vadeli yükseliş-düşüş döngüsünden kurtulup, güvenilir bir “yavaş boğa” piyasası yaratma çabalarını da sekteye uğrattı.
Çin’in geniş mavi çip endeksi, Haziran ayındaki zirvelerinden yaklaşık yüzde 20 oranında düşüş kaydetti. Pekin merkezli fon yöneticisi Dong Baozhen, “Hisse senedi piyasası, sonrasında spekülatif bir çılgın boğa haline dönüştü. Şimdi balonun patladığını görüyoruz” dedi.
Goldman Sachs verilerine göre, AI hisseleri, Çin’in piyasa değerinin yüzde 42’sini ve ana kara A hisseleri ile Hong Kong’un H hisseleri arasındaki işlem hacminin yüzde 57’sini oluşturuyor. Küçük yatırımcılar tarafından domine edilen piyasada pek az kişi bu durumdan bir şekilde kurtulabildi.
Perakende yatırımcılarının öne çıktığı robot üreticisi Unitree hisseleri, listeleme sırasında 8.000 kat talep görmesine rağmen Ağustos’ta işlem görmeye başladıktan sonra değerinin yarısını kaybetti. Yarı iletken üreticisi CXMT ise son bir ayda değerinin çeyreğinden fazlasını yitirdi. Geçen yıl borsa debutlarında sırasıyla yüzde 700 ve yüzde 400 artış gösteren MetaX Entegre Devreler ve Moore Threads Technology’nin hisseleri de Temmuz ayından bu yana değerinin yarısını kaybetti.
Yatırımcılar, Pekin’in desteklediği yatırım temalarının bu kadar kötü bir sonuçla sona ermesinin yarattığı hayal kırıklığı nedeniyle savunma varlıklarına yöneldiler. Washington’un, bir zamanların gözde şirketlerinin ABD veri merkezlerine malzeme tedarik etmesini yasaklama yönündeki adımları, Zhongji Innolight ve Eoptolink Technology gibi optik parça üreticilerinin hisselerini Haziran ve Temmuz’daki zirvelerinden yüzde 60 oranında düşürdü.
STAR50 endeksi, geçmiş kazançların yaklaşık 100 katı seviyesinde işlem görüyor. Bu durum, yatırımcıların Nasdaq 100’ün 30 katı ile karşılaştırarak endişelenmesine neden oluyor. Lotus Asset Management’ın yönetici ortağı ve baş yatırım sorumlusunu Hong Hao, “Bu durum, borsa kaydı almak isteyen birçok şirket için bir duraksama yaratacak” dedi.
Otoritelerin, kalıcı kazançları iyileştirmek ve dalgalanmaları azaltmak için kaldıraç ve yüksek frekanslı ticarete kısıtlar getirme çabaları, bu çalkantılı durumun tam tersine bir gelişme gösteriyor. Çin Menkul Kıymetler Düzenleme Komisyonu (CSRC), geçtiğimiz hafta Reuters’ın gönderdiği sorulara hemen cevap vermedi.
CRSC Başkanı Wu Qing, bu ayın başında piyasa katılımcılarıyla bir araya gelerek sermaye piyasalarını iyileştirme önerilerini dinledi. Bazı yatırımcılar, bu boomsu sürecinin piyasanın yapısını olumsuz etkilediğini düşünüyor. Qianchuang Capital’dan Leo Wang, “Teknoloji içeriğine aşırı vurgu yapılması, piyasa değerine göre teknolojik şirketlerin ağırlığı, sermaye davranışında sapmalara neden oluyor” dedi. “Bu durum, bazı sektörlerde ciddi balonlar ve diğerlerinde de önemli kayıplar yaratmış durumda.”
Düşüşte değer bulan bazı yatırımcılar ise, bunun uzun vadeli piyasa reformları açısından ne sürpriz ne de zarar verici olduğunu savunuyor. HSBC araştırmalarına göre, Asya fonlarının son üç ayda satış yapmış olmalarına rağmen genelden Çin’i aşırı pozisyonda tuttuğu belirtiliyor.
Goldman Sachs, bu ayın başında yayınladığı güncellenmiş öneri listesinde Innolight ve CXMT’yi pek çok Çinli AI hissesi arasında yer verdi. BNP Paribas Securities stratejisti William Bratton, piyasanın dikkatli yatırımcılar için alım fırsatları sunduğunu belirtirken, ana karada birçok yatırımcı başka sektörlere veya daha düşük değerlemelere yönelmeyi tercih ediyor.
Shanghai Zhuozhu Yatırım Yönetimi’nden fon yöneticisi Wang Zhuo, “Diğer tüm Çinli üreticiler gibi, (yarı iletken ve AI tedarikçileri) sonunda bir fiyat savaşının içine girecekler” dedi. “Hiçbir istisna yok, tüm balonlar bir gün patlar.”