Kıbrıs’taki sorun sadece siyasi ve toprak meselesi değil, zamanla kendi ekonomik alışkanlıklarını da yaratmış bir bölünmeyi beraberinde getiriyor. Marios Roussos’un AlphaNews’ta yayımlanan analizinde bu durum vurgulanıyor.
Analiz, 9 Kasım’da Erhurman ile Christodoulides arasında varılan iki yeni geçiş noktasının eş zamanlı açılması anlaşmasına dayanıyor. Yeni geçiş noktalarının her iki toplumun günlük yaşamını kolaylaştırdığı belirtilse de, bunun ekonomik entegrasyonu otomatik olarak sağlamadığı ifade ediliyor.
2025’te geçiş noktalarında yaklaşık 7,8 milyon geçiş kaydedildiği bildiriliyor. Ancak, kuzeyden güneye geçiş yapan malların toplam değeri sadece 14,43 milyon euro ile sınırlı kaldı. Bu, bir önceki yıla göre %5,3’lük bir azalma anlamına geliyor.
Analiz, adanın iki tarafındaki ekonomik koşullar arasındaki büyük farkları da gözler önüne seriyor. Ekim 2026’da güneyde yıllık enflasyon %4,4, kuzeyde ise %34,99 olarak kaydedildi. İnsanların alışveriş, akaryakıt satın alma ya da hizmet kullanma tercihleri, farklı para birimleri ve vergi sistemleri tarafından doğrudan etkileniyor.
AlphaNews, Ekim ayında akaryakıt almak için kuzeye geçen Rumların sayısında bir artış olduğunu bildirdi. Aynı dönemde petrol ürünlerinin fiyatları yıllık %30,6 oranında yükseldi. Hükümet, litre başına 8,33 centlik özel tüketim vergisi indirimini Kasım sonuna kadar uzattı; bu durum kamu maliyesine toplamda 15,4 milyon euroya mal oldu.
Turizmde de benzer bir durum söz konusu. 2025 yılında Kıbrıs Cumhuriyeti’nin kontrolündeki bölgelerdeki turist sayısı 4,53 milyonluk bir rakama ulaştı ve turizm geliri yaklaşık 3,7 milyar euro oldu. Ancak, kuzeye giden turistlerin ne kadar harcama yaptığı veya ne kadar süre kaldığına dair kapsamlı verilerin eksikliği, ekonomik etkiyi tam olarak hesaplamayı zorlaştırıyor.
Bölünmenin kamu maliyesine olan etkisi de göz ardı edilemez. Gümrük Dairesi’nin işlettiği yedi geçiş noktasının 2025 yılına ait işletim maliyeti yaklaşık 1,59 milyon euro olarak belirlendi. AlphaNews, bu rakamın devletin bölünme nedeniyle üstlendiği toplam maliyetin yalnızca küçük bir kısmını oluşturduğunu belirtiyor.
Avrupa Birliği, Türk Cemaati’ne 34 milyon euro’luk yeni bir yardım programı onayladı. Program, küçük ve orta ölçekli işletmelere destek, Yeşil Hat ticaretinin artırılması ve altyapıya yatırım yapılmasını içeriyor. Amaçlardan biri, ekonomik gelişim ile birlikte adanın yeniden birleşimini kolaylaştırmak.
Analiz, ekonomik yakınlaşmanın siyasi bir birleşimi sağlamayabileceğine dair temel bir soruyu gündeme getiriyor. İki toplum arasındaki hareketlilik ve ekonomik ilişkiler artarken, bu gerçekten siyasi bir çözümü yaklaştırıyor mu yoksa mevcut bölünmeyi yönetmeyi kolaylaştırmaktan mı ibaret? AlphaNews daha fazla geçiş noktasının doğrudan bölünmeye yol açtığını savunmuyor, ancak geçişlerin “bölünmüş bir adanın normal işleyişi” haline gelme olasılığının göz önünde bulundurulması gerektiğini vurguluyor. Kıbrıs’ta artık sadece “bir çözümün ekonomisi” değil, yıllar içinde çözümsüzlüğün yarattığı ekonomik düzenin de tartışılması gerekiyor.
