Orta Doğu’daki savaş, bölgenin ekonomik ve güvenlik yapısını köklü bir şekilde değiştirme potansiyeline sahip. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, bu durumun stratejik bağımlılıkları azaltma, ticaret yollarını çeşitlendirme ve bölgesel işbirliğini güçlendirme çabalarını hızlandıracağını ifade etti.
TRT World Forum’da “Sarsıcı Bir İyileşmeye Doğru: Orta Doğu’daki Savaşlar Sonrası Ulusal Ekonomiler” konulu panelde konuşan Şimşek, çatışmanın enerji piyasalarında büyük bir arz şokuna yol açtığını ve etkilerinin bölgeyi aşan bir boyuta ulaştığını söyledi.
Şimşek, yaşanan karmaşanın 1973-74 petrol ambargosunun iki katı ve Rusya-Ukrayna enerji krizinin yedi katı büyüklüğünde olduğunu kaydetti.
Çatışmadan etkilenen ülkelerin ihracat ve ithalatında önemli düşüşler yaşandığını belirten Bakan, bölgedeki birçok ülkenin zaten resesyona girdiğini ve küresel olarak büyümenin yavaşladığını vurguladı.
Şimşek, savaşların genellikle %3 ile %7 arasında üretim kayıplarına yol açtığını belirterek, sürdürülebilir bir iyileşmenin kalıcı barışa dayandığını ifade etti. “Kalıcı bir barış olmadan kalıcı bir iyileşmeden bahsetmek çok zor.” dedi.
Savaşlar sonrası ülkelerin stratejik bağımlılıklarını yeniden gözden geçireceğini vurgulayan Şimşek, özellikle Hürmüz Boğazı gibi kritik deniz yollarına olan bağımlılığı azaltma çabalarının artacağını ekledi. Alternatif ticaret koridorlarına, altyapıya ve enerji güvenliğine daha fazla yatırım yapılmasının muhtemel olduğunu belirtti.
Bakan, Orta Doğu ve Kuzey Afrika (MENA) bölgesinde ekonomik entegrasyonun güçlendirilmesi gerektiğini, bu bölgede bölgesel ticaretin dünya genelinde diğer bölgelere kıyasla oldukça sınırlı kaldığını ifade etti. Avrupa’daki ticaretin bölgesel ticaretin yaklaşık %67’sini, Doğu Asya ve Pasifik’te %59’unu oluşturduğunu, Latin Amerika ve Karayipler’de ise bu oranının yalnızca %15 olduğunu vurguladı.
Türkiye’nin, dünyanın dört bir yanında artan korumacılık eğilimlerine rağmen kurallara dayalı ticareti ve bölgesel ekonomik entegrasyonu sürdürmeye kararlı olduğunu belirten Şimşek, Türkiye’nin 54 serbest ticaret anlaşması ile neredeyse %70’lik bir ihracat payına sahip olduğunu belirtti. Ayrıca, Japonya, Endonezya, Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ve Kanada ile yeni nesil anlaşmalar için müzakerelerin sürdüğünü sözlerine ekledi.
Türkiye’nin, Pekin’den Londra’ya uzanan Orta Koridor gibi bölgesel bağlantı projelerindeki rolünü de hatırlatan Bakan, Türkiye’nin diplomatik girişimleri ve arabuluculuk faaliyetlerine devam ettiğini ifade etti. Azerbaycan-Ermenistan barış anlaşması ile ilgili çalışmalar ve Rusya-Ukrayna arasındaki müzakerelerin kolaylaştırılması gibi çabalara da katıldığını belirtti.
Son olarak, barışa yapılan yatırımların, savunma kabiliyetlerinin güçlendirilmesi ile desteklenmesi gerektiğini vurguladı. Türkiye’nin yaklaşık 4.000 firmaya sahip savunma sanayisinin giderek daha önemli bir varlık haline geldiğini söyledi. Türkiye, geçen yıl savunma ekipmanları siparişlerinde yaklaşık 18 milyar dolara ulaştı ve küresel savunma ihracatında 11. sırada yer aldı.
Şimşek, çatışma sonrası yeniden inşa ihtiyaçlarının, etkilenen komşu bölgelerde önümüzdeki on yılı içinde en az 1 trilyon doları bulabileceğini tahmin etti. Bölgesel entegrasyon fırsatlarını değerlendirebilmek için Türkiye’nin sanayi altyapısı ve genişleyen hizmet sektörünün güçlü bir konumda olduğunu sözlerine ekledi. “Savaşlar bizim çıkarımıza değil. Biz bölgedeki istikrar, barış ve refahtan en fazla faydayı sağlıyoruz.” şeklinde konuştu.