ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in bu hafta başında ilan ettiği “ekonomik saldırı” projesi, İran’ın uluslararası finansal bağlantılarını hedef alıyor, ancak bu süreçte dikkate alınması gereken bir faktör var: Çin.
Pekin, İran’ın en büyük ticaret ortağı ve başlıca petrol alıcısı konumunda. ABD, İslam Cumhuriyeti’ni ekonomik partnerlerinden izole etmeye çalışırken, Başkan Donald Trump’ın da önümüzdeki ay Çin lideri Xi Jinping’i ağırlamak için hazırlıklar yaptığı belirtiliyor.
Bessent’in açıklamalarında, Trump yönetiminin Çin’i nasıl hedef alacağına dair detayların eksik olması, yeni kampanyanın etkinliğine dair soru işaretleri oluşturuyor. ABD’nin İran üzerindeki maksimum baskıyı arttırırken, Çin ile olan gerginlikten kaçınması gerektiği vurgulanıyor.
Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’nde Çin çalışmaları kıdemli danışmanı olan Edgard Kagan, salı günü yaptığı açıklamada, “Dünkü duyuru, bana göre, zirvede bir kesinti yaratabilecek detaylardan kaçınarak oldukça dikkatliydi” dedi. Kagan, iki tarafın dikkatli adımlar atması gerektiğini belirtti.
Çin, Bessent tarafından ilan edilen “Ekonomik Sürgün Operasyonu”na yanıt olarak, İran ile olan iş birliğinin her zaman “uluslararası hukukun çerçevesinde” gerçekleştiğini ifade etti. Çin, İran’dan gelen petrol sevkiyatlarının %80’inden fazlasını alıyor, ancak genellikle dolaylı yollarla gerçekleştiriliyor.
Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Lin Jian, Çin-İran iş birliğinin “kesintiye uğratılmaması veya baltalanmaması” gerektiğini belirtti ve “Çin, ilgili gelişmeleri yakından izliyor ve kendi haklarını ve çıkarlarını kararlılıkla korumak için gerekli tüm önlemleri alacak” dedi.
Kagan, Pekin’in bu açıklamalarını “bekleyip gören bir yanıt” olarak değerlendirirken, Çin’in ABD ile açıkça karşı karşıya gelmeksizin uyum sağlamaya çalışacağını ifade etti.
Washington ve Pekin arasındaki önemli zirvenin yaklaşmasıyla birlikte, her iki tarafın da büyük bir gerginlikten kaçınmak istediği görülüyor. Trump yönetimi, şu ana kadar, ABD finans sistemiyle bağlantılı büyük Çinli işletmelere ya da bankalarına yaptırım uygulamaktan kaçındı. Hazine Bakanlığı, Pazartesi günü İran ile bağlantılı 60’tan fazla kuruluşa yaptırım uygulayacağını duyurdu.
Çin’in liderlik ziyaretinin yaklaştığı bir dönemde Trump’ın hemen sert eylemlere yönelmeyebileceği, bunun yanı sıra Xi’nin ziyareti sonrası Trump’ın Kasım’da Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği Zirvesi için Çin’e dönmesinin olası yeni bir yol açabileceği belirtiliyor.