Son yüzyıllarda okullar, bilgiye ulaşmanın zor olduğu varsayımı üzerine inşa edildi. Öğretmenler bilgiye sahipken, öğrencilerin bu bilgiyi edinmeleri gerektiği düşüncesiyle hareket edildi. Ancak yapay zeka, bu varsayımı giderek daha da sorgulanabilir hale getiriyor.
Artık öğrenciler, saniyeler içinde açıklamalar alabiliyor, makaleler oluşturabiliyor, matematiksel problemleri çözebiliyor ve karmaşık sorular üzerinde çalışabiliyor. Eskiden önemli bir öğrenme süreci gerektiren görevler, artık birkaç komutla yapılabiliyor.
Bu durum, iki temel soruyu gündeme getiriyor: Cevaplar hemen erişilebilirken öğrenmenin anlamı nedir? Bilgiye kolay erişim, bizi daha zeki mi yoksa entelektüel olarak daha zayıf mı yapar?
Bu sorulara verilecek en önemlisi, yapay zekanın öğrenmenin geleceğini belirlemesi değil, bizim öğrenme anlayışımızın, yapay zekanın entelektüel büyümenin veya gerilemenin bir aracı olup olmadığını belirlemesidir.
Okullar ne öğretmeli?
Temel sorun, yapay zekanın öğrenmeyi gereksiz kılması değil, okulların geleneksel olarak öğrendikleri şeylerin sınırlamalarını açığa çıkarmasıdır.
Bir sorunun cevabını bilmek, bir problemi anlamakla aynı şey değildir. Bir makale üretmek, anlamlı bir şey söylemekle ilişkili değildir. Matematiksel bir denklemi çözmek, matematigin ne zaman ve neden önemli olduğunu bilmekle eş değer değildir.
Bu durumda okulların yapay zekanın çağında benimsemesi gereken üç temel değişim bulunuyor.
İlk adım, standart öğrenmeden kişiselleştirilmiş öğrenmeye geçmek olmalıdır.
Her çocuk, farklı güçlü yönlere, ilgi alanlarına, tutkulara ve potansiyele sahip, benzersiz bir bireydir. Ancak okullar geleneksel olarak herkesin büyük ölçüde aynı içeriği öğrenmesini ve aynı standartlar üzerinden başarı göstermesini beklemiştir.
Yapay zeka, her öğrencinin kim olduğuna, nelerle ilgilendiğine, neye yatkın olduğuna ve ne olabileceğine yardımcı olabilecek bir eğitim modelini destekleme fırsatları sunmaktadır.
Bu, temelden vazgeçmek anlamına gelmez. Tüm öğrenciler, toplumda yer alabilmek için makul bir temel gereksinimine sahiptir. Ancak bu temelin ötesinde, eğitim farklı öğrenicilerin farklı mükemmellik formlarını peşinde koşmasını sağlamalıdır.
İkinci adım, soruları yanıtlamaktan anlamlı problemleri bulup çözmeye geçmek olmalıdır.
Geleneksel olarak okullar, öğrencileri başkaları tarafından sorulan soruları yanıtladıkları için ödüllendirmiştir. Oysa yapay zeka birçok bu tür soruya yanıt vermekte son derece yeteneklidir.
Daha önemli olan insan yeteneği ise, ele alınması gereken problemleri fark etme, anlamlı sorular formüle etme, yargı kullanma ve diğerleri için önemli çözümler oluşturma yeteneğidir.
Öğrencilere çevre sorunları hakkında bir makale yazmaları yerine, yerel bir çevre sorununu tanımlayıp uygulanabilir bir yanıt geliştirmeleri istenebilir. Yapay zeka, bu süreçte araştırma yapmalarına, analiz etmelerine ve tasarım yapmalarına yardımcı olabilir. Ancak öğrenciler, neyin önemli olduğunu, kimin ihtiyaç duyduğunu ve çözümlerinin gerçekten etkili olup olmadığını belirlemelidir.
Üçüncü adım, bireysel rekabetten insani bağımlılığa geçmek olmalıdır.
Geleneksel eğitim öğrenmeyi büyük ölçüde bireysel bir başarı olarak görmektedir. Öğrenciler notlar, sıralamalar ve sertifikalar için rekabet ederler.
Ancak insanlar, iş birliği ile gelişirler. Okullar, öğrencilerin benzersiz yeteneklerini katkıda bulunmalarını, farklılıklara değer vermelerini, başkalarıyla iş birliği yapmalarını ve kolektif değer yaratmalarını sağlamalıdır.
Sonuç olarak, hedef yalnızca daha bilgili veya istihdam edilebilir bireyler yetiştirmek değil, daha iyi, daha barışçıl ve daha müreffeh bir toplum inşa edebilen insanları yetiştirmektir.
Güç mü, zayıflık mı?
Yapay zekanın çaba, bellek ve eleştirel düşünmeyi zayıflatacağı endişesi geçerli. Ancak bu durum yeni değil.
Benzer endişeler, yazı, basılı kitaplar, hesap makineleri, bilgisayarlar ve internetle birlikte de ortaya çıkmıştı. Bir şeyi başarmak için harcanan çabayı azaltan her teknoloji, insanların neyi uyguladığını ve neyi kaybettiğini de değiştirir. Yapay zeka bunun istisnası değil.
Öğrenciler, düşünmeden ödevlerini tamamlamak için yapay zekayı kullanırlarsa daha az öğrenebilirler. Her cevap için yapay zekaya güveniyorlarsa, temel bilgi ve yargı geliştirmekte zorlanabilirler. Ancak bunun tam tersi de mümkündür.
Yapay zeka, öğrencilerin mevcut bilgi sınırlarının ötesinde soruları keşfetmelerine, geri bildirim almalarına, alternatif bakış açılarını göz önünde bulundurmalarına, fikirlerini test etmelerine ve geleneksel sınıfların kolayca karşılamadığı ilgi alanlarını hedeflemelerine yardımcı olabilir.
Öğrencilerin neyi başarmaya çalıştıkları ve yapay zeka ile nasıl etkileşimde bulundukları bu noktada fark yaratmaktadır.
İki öğrencinin yapay zeka kullanarak bir makale yazdığını düşünelim.
Biri yapay zekadan makaleyi yazmasını ister, küçük ayarlamalar yapar ve sunar. Ödevini tamamlamış olabilir, ancak çok az şey öğrenmiştir.
Diğeri, gerçekten önem verdiği bir soruya sahiptir. Yapay zekayı kullanarak delilleri keşfeder, varsayımlara meydan okur, karşıt argümanları inceler ve yazımını geliştirir. Tartışmanın ve sonuçlarının sorumluluğunu üstlenir.
Her iki öğrenci de yapay zekayı kullanmıştır. Ancak öğrenme deneyimleri çok farklıdır.
Ayrıca çaba ve hafızayı yeniden düşünmemiz de gerekiyor. Çaba, doğası gereği eğitici değildir. Mücadele, anlamlı bir amaca hizmet ettiğinde öğrenmeye katkı sağlar. Aynı şekilde, öğrencilerin dünyayı anlamak ve yargı kullanmak için yeterli bilgiye ihtiyaçları vardır, ancak her şeyi ezberlemek ne mümkün ne de istenir.
Eleştirel düşünme, sorgulama, değerlendirme, deneme ve yansıtma yoluyla gelişir; yalnızca bilgiye erişimi kısıtlamakla değil.
Yapay zeka, entelektüel katılımı yerine geçtiğinde düşünmeyi zayıflatabilir. Anlamlı entelektüel katılımı sağlayarak anlayışı derinleştirebilir.
Fikirlerden eyleme
Bu olanaklar, benim ve çalışma arkadaşlarımın geliştirdiği iki girişimi yönlendiriyor.
İlki, kişiselleştirilebilir öğrenme, problem bulma ve çözme ile insani bağımlılık üzerine şekillendirilmiş yapay zeka destekli öğrenme platformu olan YEE AI.
YEE AI, belirlenmiş içeriği daha verimli bir şekilde sunmak yerine, öğrencilerin güçlü yönlerini ve ilgi alanlarını keşfetmelerini, anlamlı problemler tanımlamalarını, başkalarıyla iş birliği yapmalarını ve öğrenmelerini ve katkılarını belgelemelerini amaçlıyor. Yapay zeka, öğrencilerin yetkisini ve yaratıcılığını genişletmeli, öğrenimlerini kontrol etmenin bir başka aracı haline gelmemelidir.
İkinci girişim ise, eğitimdeki dönüşümü etkileyebilecek alanlarda öğretmenler ve okul liderlerinden oluşan uluslararası bir topluluk olan Cesur Azınlık’tır.
Eğitimdeki dönüşüm, tüm sistemlerin değişmesini bekleyemez. Öğretmenler, öğrencilerine daha fazla karar verme yetkisi vermekten, gerçekçi problem çözmeyi teşvik etmekten ve yapay zekayı insan olanaklarını genişletmek için kullanmaktan başlayabilirler.
Bu iki girişim birbirini tamamlar: YEE AI, teknolojinin yeni bir eğitim paradigmasını nasıl destekleyebileceğini araştırırken, Cesur Azınlık, eğitimcilerin bu paradigmayı gerçek sınıflarda ve okullarda nasıl hayata geçirebileceğini inceliyor.
Sonuç olarak, yapay zeka, okullarda uzun süredir ertelenen bir soruyu tekrar gözden geçirmemizi sağlıyor: Çocukları, görevleri yerine getirmeleri için mi eğitiyoruz yoksa anlamlı bir yaşam sürüp dünyaya katkıda bulunabilen yetkin insanlar olmaları için mi eğiтiyoruz?
Yapay zeka, birçok geleneksel eğitim görevini daha kolay hale getiriyor. Ancak insan olmanın daha kolaylaşmasını sağlamıyor.