Uluslararası Atom Enerjisi Ajansının (UAEA) 70. Genel Konferansı, İran Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Muhammed İslami’nin Avusturya’ya gelişine izin verilmemesi tartışmalarının gölgesinde başkent Viyana’da başladı.
Birleşmiş Milletler (BM) Viyana Ofisi’nde başlayan UAEA 70. Genel Konferansı’na üye ülkelerden çok sayıda bakan, yetkili ve diplomat katıldı.
Konferans açılışında, Arjantin’in BM Viyana Ofisi Nezdinde Daimi Temsilcisi Büyükelçi Gustavo Zlauvinen’in Konferans Başkanı olarak atandığı duyuruldu.
UAEA 70. Genel Konferansı açılış konuşmaları başlamadan önce İran, Rusya ve Avusturya temsilcileri, söz alarak, İslami ve heyetine vize verilmemesi hakkında açıklamalarda bulundu.
İran’ın BM Viyana Ofisi Nezdinde Daimi Temsilcisi Rıza Necefi, İslami’nin konferansa katılmak üzere ülkeye gelmesine izin verilmemesinden dolayı Avusturya’nın bu kararına tepki gösterdi.
Necefi, UAEA üyesi ülkelere eşit davranılmasının bir yükümlülük olduğunu belirterek, “Bu, kesinlikle önemsiz bir idari sorun ya da insani hata değil, bu Ajansın bir üyesi olarak ülkemizin haklarına yönelik ciddi bir ihlaldir.” dedi.
Bu adımın, tüm üyelere eşit haklar ve üyelik avantajlarından yararlanma imkanını garanti eden UAEA Tüzüğünün ihlali olduğunu dile getiren Necefi, bu eylemin İran’ın kendi seçtiği bir temsilci aracılığıyla Genel Konferansa katılma hakkına zarar verdiğini kaydetti.
Necefi, “Ev sahibi ülkeden (Avusturya) bu ihlali derhal gidermesini talep ediyoruz. Acil önlemler alınmasını bekliyoruz ve bu tür olayların tekrarlanmayacağına dair garanti istiyoruz.” diye konuştu.
Rusya’nın BM Viyana Ofisi Nezdinde Daimi Temsilcisi Büyükelçi Mikhail Ulyanov da İslami’nin ülkeye gelmesine izin verilmemesinden dolayı Avusturya’yı eleştirdi.
Ulyanov, İslami’nin UAEA 70. Genel Konferansı’nda bulunması gerektiğini ancak Avusturya hükümetinin yükümlülüklerini yerine getirmediği için bunun gerçekleşmediğini vurguladı.
Büyükelçi Ulyanov, ev sahibi ülke olarak Avusturya’nın UAEA’ya üye ülkelere eşit şekilde yaklaşması gerektiğini ifade etti.
Avusturya’nın BM Viyana Temsilcisi Christian Ebner ise ülkesinin, “her zaman olduğu gibi” ev sahibi yükümlülüklerini yerine getirme konusunda kararlı olduğunu savundu.
Büyükelçi, İran heyetinin vizelerinin, BM’nin yürürlükteki seyahat yasağından dolayı reddedildiğini, Avusturya’nın bu konferans özelinde ilgili komisyondan muafiyet talep ettiğini ancak bu isteğin “uzlaşma sağlanamadığı” gerekçesiyle reddedildiğini söyledi.
“ABD, bu muafiyet talebine itiraz etti”
ABD’nin BM Viyana Ofisi Nezdinde Daimi Temsilcisi Büyükelçi Preston Wells Griffith ise ülkesinin, İslami’nin Avusturya’ya gelmesine engel olunmasındaki rolünü kabul etti.
Griffith, “ABD, bu muafiyet talebine itiraz etti. Bu durum BM Yaptırım Komitesi kuralları uyarınca BM Güvenlik Konseyi’nin söz konusu talebi reddetmesiyle sonuçlandı.” dedi.
İran’ın nükleer güvenlik konusunda “anlamlı bir işbirliği” yapmaya yanaşmadan Genel Konferansa katılmasına izin veremeyeceklerini dile getiren Griffith, “Bu yetkilinin katılımı, İran’ın UAEA toplantılarını propaganda sahnesi olarak kullanmasına, aynı zamanda somut işbirliğinden kaçınmasına yol açacaktır.” değerlendirmesinde bulundu.
Griffith, İran’ın, “barışçıl kullanımla bağdaşmayacak seviyelerde uranyum zenginleştirdiği” için BM tarafından yaptırım listesine alındığını savundu.