Bangladeş, kızamık hastalığını neredeyse ortadan kaldırmayı başarmışken, en kötü salgın dönemini yaşıyor. Mart ayından bu yana 999 şüpheli ve onaylı ölüm rapor edildi ve hastaneler hastalığın pençesindeki çocukların artan sayısıyla başa çıkmakta zorlanıyor.
Uzmanlar, 2024 ve 2025 yıllarındaki siyasi karışıklıklar nedeniyle düzenli aşılama programlarında yaşanan kesintilerin, bu süre zarfında hükümetin geçici yönetimi altında aşı temininde meydana gelen sorunlarla birleştiğini, bu durumun çocukların savunmasız kalmasına yol açtığını belirtti. Ülkede, daha önceki başbakan Şeyh Hasina’ya karşı patlak veren kanlı ayaklanmanın ardından aşılama programları sekteye uğramıştı.
Bangladeş şu anda dünya genelinde en büyük kızamık salgınını yaşıyor. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’nin verilerine göre, 2024’te yoğunlaşan aşı eksiklikleri ve aşının temininde yaşanan sıkıntılar nedeniyle, çocuklar özellikle de rutin aşıları almak için çok genç olan dokuz yaş altı bebekler açısından tahmin edilen bir yayılmanın önünü açtı.
Salgın nedeniyle Mart ayından bu yana 166,000’den fazla şüpheli kızamık vakası, 19,835 laboratuvar onaylı enfeksiyon kaydedildi. Sağlık Bakanlığı verilerine göre, salgın sebebiyle 999 ölüm gerçekleşti, bunlardan 100’ü doğrudan kızamık kaynaklı. Ayrıca 146,000’den fazla hasta hastaneye kaldırıldı.
Uzmanlar, salgının sebebini zayıf program denetimi, yetersiz izleme ve Hasina’dan sonra gelen geçici hükümetin aşı temininde yaptığı değişikliklerle ilişkilendirirken, Sağlık Bakanı Sardar Md. Sakhawat Husain, yapılan değişikliklerin aşılama eksikliğine neden olduğunu ve 2024’te aşı programının ertelendiğini söyledi. Dünya Sağlık Örgütü ve UNICEF de aşı takvimindeki kesintileri vurguladı.
Salgın, kızamığın ortadan kaldırılması yönündeki yıllarca süren ilerlemelerin ardından geldi. Bangladeş, geçtiğimiz on yıl boyunca, COVID-19 pandemisi dışında, kızamık aşılamasında %95 oranını sürekli olarak korumayı başardı. Epidemiyolog ve Epidemioloji Enstitüsü eski direktörü Mahmudur Rahman, “Bangladeş, 2024 ve 2025’teki aşılama eksiklikleri nedeniyle kızamığı ortadan kaldırma hedefini kaçırdı” dedi.
Hastaneler, hem kızamık vakalarındaki artış hem de artan dengue hastası sayısıyla baş etmeye çalışıyor. Bu yıl 45,000’den fazla kişi hastaneye dengue nedeniyle yatırıldı. Dhaka’daki Shaheed Suhrawardy Tıp Fakültesi Hastanesi’nin müdürü Dr. Nanda Dulal Saha, hastanenin şu an 1,350 hasta kapasitesine sahip olduğunu ancak 2,350’den fazla hasta ile hizmet verdiğini belirtti.
Salgın, aileler için belirsizlik, tekrarlanan hastane ziyaretleri ve artan maliyetler anlamına geliyor. 35 yaşındaki ev yardımcısı Nasima Begum, 13 aylık oğlunun iki ay önce kızamık geçirdiğini, dört hastaneden yatak bulamayıp sonunda bir hastaneye yattığını anlattı. 10 gün hastanede kaldıktan sonra taburcu edilen çocuğu, hala ateş ve diğer belirtilerle mücadele ediyor.
Bangladeş’in acil kızamık-kızamıkçık aşı kampanyası, altı aydan beş yaş altındaki yaklaşık 18 milyon çocuğu hedeflemişti. Bakanlık verilerine göre, bu güne kadar 19.7 milyon çocuk aşılandı. Ancak uzmanlar, daha güçlü rutin aşılamalar ve takip programlarına ihtiyaç olduğunu vurguladı.
Kızamık ve sivrisinek kaynaklı dengue hastalığı, Bangladeş sağlık sisteminin, önlenebilir bulaşıcı hastalıklarla mücadele ederken rutin hizmetleri sürdürme konusundaki zorluklarını gözler önüne seriyor. Kızamık, dünyanın en bulaşıcı hastalıklarından biri olup, iki doz aşı ile önlenebiliyor.
Begum, “Biz yoksuluz ve tedavi için maddi durumumuz yok. Tek dileğim, oğlumun iyileşmesi,” dedi. “Başka hiçbir annenin çocuğunun bu hastalıktan acı çekmesini ya da ölmesini istemiyorum.”