Meta Platforms, Facebook’un ana şirketi, Kaliforniya’da Salı günü başlayacak olan tarihi bir sosyal medya davasında kendini savunmak için hazırlık yapıyor. Avukatlar, 200 milyar doları aşabilecek mali cezalar ve tanıklar üzerinde zaten süren mücadelenin ortasında bulunuyor.
2023 yılında dört eyalet, Kaliforniya, Colorado, Kentucky ve New Jersey, Meta’ya karşı dava açtı. Eyalet avukatları, Meta’nın Facebook ve Instagram’ı çocuklar için bağımlılık yapacak şekilde tasarladığını, bu durumun eyalet ve federal yasaları ihlal ettiğini savunacak.
Meta, dünya genelinde 3 milyardan fazla kullanıcısı olmasına rağmen, eski çalışanı ve uzman tanığı Arturo Bejar’ın ifade vermesini engellemeye çalıştı. Ancak, ABD Bölge Hakimi Yvonne Gonzalez Rogers, şirketin bu talebini reddederek eyaletlerin erken bir zafer kazanmasını sağladı. Hakim, Meta’nın talebini “güçlü bir tanığı ortadan kaldırmak için bir son çare” olarak nitelendirdi.
Bejar daha önce Meta’ya karşı, New Mexico’daki bir davada ifade vermişti ve bu davayı Meta kaybetmişti. Kaliforniya, Colorado, Kentucky ve New Jersey eyaletlerinin avukatları, Bejar’ı Meta’nın güvenlik ve büyüme konusundaki uygulamaları ve bildiklerini kamuya yanlış yansıtıp yansıtmadığı hakkında sorgulayacak.
Pazartesi günü yapılan yeni bir başvuruda, Meta başka bir potansiyel uzman tanık olan Colin Gray’in ifadesinin kapsamını sınırlamak için hakimden talepte bulundu. Eyaletler, Gray’in kullanıcılara şirketin tercih ettiği seçimleri yaptırmak için tasarlanan “karanlık kalıplar” hakkında bilgi vermesini istiyor.
Meta’nın kurucusu ve CEO’su Mark Zuckerberg’in de aralarında bulunduğu tanıkların ifadesi bekleniyor. Meta, duruşmada yer alan iddialara “şiddetle karşı çıkıyor.”
Geçtiğimiz hafta bir duruşmada, eyalet avukatı 200 milyar dolara yakın bir tazminat talep ettiklerini, Meta’nın mahkemeye sunduğu dosyada belirtilen 1 trilyon dolardan daha fazlasını istemediklerini ifade etti. Avukat, Meta’nın bu rakamı “şok etkisi yaratmak için” hesapladığına inandığını belirtti.
Finansal cezaların yanı sıra, eyaletler Meta’nın uygulamalarında değişiklikler talep ediyor. Geçtiğimiz hafta sekiz kişi danışman jüri olarak seçildi, ancak nihai kararı hakimin vermesi bekleniyor. Duruşmanın altı hafta sürmesi ve Ekim ayı başlarında bir karar verilmesi öngörülüyor.
Sosyal medya şirketlerini akıl sağlığı ve güvenlik sorunları nedeniyle sorumlu tutmaya yönelik ilk dava olmasa da, en önemli davalardan biri olabileceği öngörülüyor.
Geçtiğimiz hafta Rogers ve her iki tarafın avukatları, potansiyel jüri üyeleriyle sosyal medya ve Meta hakkındaki görüşlerini tartıştı. Bir jüri adayı, sosyal medyanın akıl sağlığı üzerinde bir rol oynadığına inandığını ve bazen “doomscrolling” (endişeli bir şekilde sosyal medyada kaydırarak haber okuma) deneyiminin, kokain kullanımıyla karşılaştırılabilir olduğunu söyledi.
Stanford Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde öğretim üyesi olan Nora Freeman Engstrom, bu davanın Meta için “kapsamlı bir hesaplaşmanın başlangıcı” olabileceğini söyledi. Engstrom, Meta’nın özel olarak bildiği ile kamuya açıkladığı arasında bir “açık” olup olmadığını görmenin önemli olduğunu vurguladı.
UC Berkeley Yaşam Bilimleri Hukuk ve Politika Merkezi’nden Vincent Joralemon, “Burada büyük bir mesele itibar hasarı ve zorunlu büyük değişiklikler. Bu durum gerçekten 1990’larda tütün endüstrisi gibi görünüyor” değerlendirmesinde bulundu.
Uzmanlar, davasının tütün şirketleriyle olan 30 yıllık anlaşmalarla benzerlikler taşıdığını belirtiyor. ABD’deki birçok eyalet, tütün şirketlerinin ürünlerinin zararlı sağlık etkilerini hafiflettiği gerekçesiyle dört büyük tütün şirketine dava açtı ve 1998 yılında mali cezalar ile ürün pazarlama değişikliklerini içeren önemli bir anlaşmaya vardı. O tarihten bu yana tütün şirketleri, Ulusal Başsavcılar Derneği’ne göre, 176 milyar dolardan fazla ödeme yaptı ve yıllık 9 milyar dolarlık ödemeye devam edecekler.