Yeni bir araştırma, genç yetişkinler arasında kalın bağırsak kanseri ölümlerindeki artışın, düşük eğitim seviyelerine sahip bireylerde yoğunlaştığını ortaya koydu. Bu durumun, sosyoekonomik eşitsizliklerin önemli bir faktör olduğunu gösterdiği belirtildi.
Son 30 yılda, 25-49 yaş arasında kalın bağırsak kanserinden hayatını kaybeden bireylerin büyük çoğunluğunun dört yıllık üniversite diplomasına sahip olmadığı tespit edildi.
Elbette, üniversite diplomasının kalın bağırsak kanseri riskini tamamen ortadan kaldırmadığı ifade ediliyor. Uzmanlar, diploması olmayan kişilerin genellikle daha düşük gelir seviyelerine sahip olduğunu, daha kötü beslenme alışkanlıklarına sahip olduklarını, daha az hareket ettiklerini ve daha az sağlık hizmetine erişim sağladıklarını belirtiyor.
New York’taki Stony Brook Kanser Merkezi’nden Dr. Paolo Boffetta, JAMA Oncology dergisinde yayınlanan bu çalışmanın, daha az avantajlı gruplar arasında ölüm riskinin yoğunlaştığını gösteren ilk ulusal çalışma olduğunu vurguladı.
Amerikan Kanser Derneği araştırmacıları, 1994 ile 2023 yılları arasında kalın bağırsak kanserinden hayatını kaybeden 101.000’den fazla genç yetişkinin verilerini inceledi. Genel olarak, bu yaş grubunda kalın bağırsak kanseri ölümü 100.000 kişi içinde yaklaşık 3’ten 4’e yükseldi. Ancak sadece liseyi bitirenler için bu oran 100.000 kişi içinde 4’ten 5.2’ye çıkarken, en az lisans diplomasına sahip kişilerde değişim olmadı ve 2.7 olarak kaldı.
Araştırmanın baş yazarı Ahmedin Jemal, bu bulguların kalın bağırsak kanseri konusunda halkın bilinçlenmesi ve gençlerin tarama önerilerine dikkat etmesi gerektiğini ortaya koyduğunu söyledi. Belirtiler arasında dışkıda kan, bağırsak alışkanlıklarında değişiklikler, ishal veya kabızlık, beklenmedik kilo kaybı ile karın ağrısı yer alıyor.
Amerikan Kanser Derneği, bu yıl ABD’de 158.000’den fazla kalın bağırsak kanseri vakası teşhis edileceğini tahmin ediyor. Kalın bağırsak kanseri, akciğer kanserinin ardından ülkenin ikinci en ölümcül kanseri ve 2026’da 55.000’den fazla can alması bekleniyor.
50 yaş altındaki bireyler arasındaki ölüm oranları toplamın yaklaşık %7’sini, yani yaklaşık 3.900 kişiyi oluşturuyor. Bu yılın başlarında yapılan bir araştırmada, 50 yaş altındaki Amerikan vatandaşlarında kalın bağırsak kanseri ölüm oranının 2005’ten bu yana yılda %1.1 arttığı belirtilerek, bu yaş grubunda en ölümcül kanser haline geldiği vurgulandı.
Artışın nedenleri tam olarak bilinmemekle birlikte, obezite, fiziksel aktivite eksikliği, kırmızı veya işlenmiş et bakımından zengin, sebze ve meyve bakımından düşük bir diyet ve kalın bağırsak kanseri geçmişi gibi risk faktörleri olduğu ifade ediliyor. Amerikan Kanser Derneği, 2021 yılında tarama önerilerini güncelleyerek, tarama yaşını 50’den 45’e düşürdü.
Araştırmanın odaklandığı eğitim seviyesinin neden diğer faktörler yerine incelendiği ise, ölüm sertifikalarının bireylerin maddi durumu gibi detayları içermediği, ancak eğitim seviyelerinin kaydedildiği gerçeğiyle açıklandı. Başka araştırmalar, bu verilerin gelir, sağlık sigortası, fiziksel aktivite ve kronik hastalık istatistikleriyle sıklıkla örtüştüğünü göstermektedir. Yani eğitim düzeyi bir gösterge görevi görüyor, ancak sağlık sigortası gibi diğer faktörleri açığa çıkarmıyor.
Boffetta, “Eğitim üzerindeki odak, verilerde mevcut olan bir şeyden kaynaklanıyor.” yorumunu yaptı.